De eerste afbeelding

De oudst bekende gelijkende afbeelding van het Huys te Scherpenzeel is te vinden op een kaart gedateerd 21 januari 1641 en getekend door de landmeter J. van Diepenem. Bijgaande afbeelding is een sterke vergroting van een detail van deze kaart. In het dorp herkennen we de kerk, de Dorpsstraat en de Marktstraat. Te zien is dat het Huis bestaat uit een woontoren (de donjon) en een aangebouwd zaalhuis (later verlengd met een woonblok). Vermoedelijk is deze eerste aanbouw aan de donjon tot stand gekomen kort vóór 1560. Uit dat jaar is namelijk een archiefstuk bekend waarin de opdracht wordt gegeven tot de bouw van een wenteltrap in de oorspronkelijke woontoren. In datzelfde archiefstuk wordt gesproken over een zaal waarin een kamer afgetimmerd moest worden.

Op de afbeelding is verder te zien dat het Huis Scherpenzeel is omgeven door een gracht en er staat een boerenhoeve en een soort poortgebouwtje. Zuidelijk van het Huis bevindt zich een boomgaard en de weg naar Lambalgen.In 1560 was de bewoner Willem van Scherpenzeel, ook wel Palick Gerrits-zoon genoemd. Hij was getrouwd met  jonkvrouw Johanna Tenckinck. Na haar overlijden trouwde Willem in 1551 met jonkvrouw Hadewich (of Heze) van Zuylen van Nyevelt.